اضطراريه را هم امتثال كند اين تكليف در حال اضطرار از عهدهء او برداشته مىشود و اين امر را امتثال نموده است . تا اينجا هرچه گفتيم تحت عنوان چهار نكته همه از مسلمات قوم است و لا ريب فيه است . انما الكلام و البحث در اينست كه : ما انسانها داراى دو دسته حالات هستيم : الف - حالت اوليه يعنى حال اختيار و تمكن . ب - حالات ثانويه يعنى حال اضطرار و عدم تمكن . و شرع مقدس براى هر دو حالت تكاليفى معين فرموده چه حال اختيار و چه حال اضطرار مثلا فرموده : اگر تمكن از آب ندارى با تيمم نماز بخوان . حال مكلف آمد و در حال اضطرار قرار گرفت و طبق دستور شرع تيمم گرفت و نماز خواند سپس حالت اضطرار كه يك حالت عارضى بود مرتفع شد و دوباره مكلف به حالت اولى خودش برگشت كه حال تمكن باشد يعنى دسترسى به آب پيدا كرد آيا عملى را كه در حال اضطرار برطبق امر اضطرارى انجام داده مجزى است و او را بىنياز مىكند از اتيان عمل ثانيا برطبق امر اختيارى و يا مجزى نيست بلكه پس از رفع اضطرار حتما بايد عمل را اعاده كند يا اداء اگر هنوز وقت باقى است و يا قضاء و تداركا اگر وقت سپرى شده و بعدا عذر و اضطرار مرتفع شد ؟ البته در صورتى كه هنوز وقت باقى است اگر اضطرار مرتفع شد يك قيدى هم دارد و آن اينكه : و كنا قلنا بجواز البدار . توضيح مطلب : ما بين فقها اختلاف است كه آيا شخصى كه اول زوال شمس مضطر است و متمكن از آب نيست حق دارد مبادرت كند و سرعت بگيرد و همين اول وقت تيمم بگيرد و نماز بخواند يا اينكه بايد صبر كند و انتظار بكشد تا چهار ركعت به غروب آفتاب مانده اگر تا آن موقع اضطرارش باقى بود حق دارد با تيمم نماز بخواند . به عبارت ديگر آيا بدار جائز است يا نه ؟ در مسئله چهار قول است : 1 - جواز مطلقا